Ένα ποίημα: Τώρα να φέρω κερί, Σάββα Παύλου

efyge-apo-ti-zoi-o-syngrafeas-savvas-paylou

«Είδα τον ουρανό σιδερένιο», είπες
«μές στις αχυροθημωνιές ανοίγαν τρύπες
στόματα του θανάτου ρουφήχτρες της ψυχής.
Στον ύπνο δεν χωρούν σχέδια ανακωχής, 

των phantoms η κοιλιά, ακόμη χύνει κόλαση».
Είχες δεξιά τον Όμηρο και την Γραφή.
Και την φωνή σου γάργαρη, για να ταφεί
Το άδικο που σου θόλωνε την όραση.

Παραδίδεσαι τάφω, σκότει κατοικίζεσαι,
άνθη κι αρώματα πουλιών υφαίνουν τον Απρίλη.
Μ΄ ελληνικούς φθόγγους φωτός, που μού ’χες
στείλει
 

Άντρας της αφοβιάς, το βλέμμα σου καντήλι,
ασβέστωσε τον κήπο του θανάτου κι άκουσέ με:
Με τους συντρόφους, στο Τραπέζι της Χαράς
περίμενέ με.

Δημήτρης Κοσμόπουλος

5η προς 6η Απριλίου 2016

Advertisements

Η «Ανατολή» της Βικτώριας Χίσλοπ

xislop

Το μυθιστόρημα ξεκινά τον Αύγουστο του 1972.  Στα πρώτα δεκατρία κεφάλαια, η Β. Χίσλοπ επικεντρώνεται στην δράση της ΕΟΚΑ Β και αναφέρει τα συμβάντα του 1964. Παραθέτω: «When Makarios had put forward a proposal to amend (the constitution) violence had erupted.  The blood of a Turk meant spilling of the blood of a Greek». Επί της ουσίας αυτό που θέλει να μεταφέρει η Β. Χίσλοπ είναι ότι εμείς, οι Ελληνοκύπριοι φταίμε διότι εμείς το ξεκινήσαμε! Επιπλέον, οι περιγραφές για το πως οι Τουρκοκύπριοι ζούσαν με φόβο, «όντας μια καταπιεσμένη μειονότητα», για ακόμη μια φορά, εμμέσως δικαιολογεί τα πιο πάνω.

Οι κύριοι Ελληνοκύπριοι χαρακτήρες του βιβλίου, ο Μάρκος, ο Σάββας και ο Πανίκος, παρουσιάζονται ως απατεώνες, τυχοδιώκτες και άχρηστοι αντίστοιχα. Αντιθέτως, οι Τουρκοκύπριοι χαρακτήρες Χαλίτ και Χουσεΐν περιγράφονται ως άξιοι και φιλότιμοι.  Παραδείγματος χάριν,  ο Χουσεΐν μάζευε χρήματα για να αγοράσει παρόμοιο κόσμημα με αυτό είχε που κλέψει  με την φυγή του από την Αμμόχωστο, λόγω της βαθιάς του επιθυμίας  να το επιστρέψει. Δηλαδή, ήταν τίμιος και φιλότιμος. Ακόμη ένα παράδειγμα, είναι όταν ο Μάρκος έβλεπε την ερωμένη του να βιάζεται από τον Τούρκο δεν έκανε τίποτε ενώ ο Χουσεΐν έτρεξε να την σώσει. Η διάκριση που κάνει η συγγραφέας μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων χαρακτήρων είναι εμφανής.

Εν συνεχεία, η εισβολή περιγράφεται ως έξης: «Turkey was demanding the restoration of constitutional order.  They feared for the safety of the Turkish Cypriots and the imminent declaration of enosis…Their ultimatum had not been met, so they landed thousand of paratroopers in the north of the island». Με λίγα λόγια δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα.

Στο κεφάλαιο 22, δίνει λεπτομέρειες για το συμβάν στο Μάραθα και παραθέτω  «88 mutilated corpses, badly decomposed, had been found in a pit.  Mothers were still clutching babies, the youngest less than a month old and there were signs that women had been raped before they were slaughtered» προσωπικά σχολιάζοντας, ότι αφού ήταν σε κατάσταση αποσύνθεσης πως είδαν ότι οι γυναίκες είχαν βιαστεί. Επιπλέον, πουθενά δε δίνει τέτοιες λεπτομέρειες για παρόμοιες ενέργειες από τους Τούρκους στα χωριά των Ελλήνων της Κύπρου.  Το τι αναφέρει είναι ότι «atrocities were done by both sides». Ένα ακόμη στοιχείο είναι ότι, ο Ελληνοκύπριος αγνοούμενος, που ανήκε στην ΕΟΚΑ Β επέστρεψε ενώ ο Τουρκοκύπριος, που ανήκε στην TΜT, δεν επέστρεψε ΠΟΤΕ. Και διερωτώμαι γιατί δε γίνετε έντονη αναφορά στους Ελληνοκύπριους αγνοούμενους που δεν επέστρεψαν ποτέ; στους αιχμάλωτους; στις γυναίκες που υπέστησαν βιασμό; Ακόμη και στο τελευταίο κεφάλαιο λέει  «more than 200000 Greek Cypriots lost their homes in the north of Cyprus and 40000 Turkish Cypriots were displaced from the south.  All of them were refugees«. Ουσιαστικά, για ακόμη μια φορά γίνεται μια λεκτική ισοπέδωση των γεγονότων.

Εν κατακλείδι, με αυτό της το βιβλίο η Χίσλοπ βοηθάει στην πολιτιστική διπλωματία της Τουρκιάς. Με μια φαινομενικά απλή ιστορία αλλάζει ιστορικά γεγονότα έχοντας πάντοτε την ασφάλεια/το πρόσχημα ότι αυτό που γράφει είναι ένα μυθιστόρημα. Εκατοντάδες χιλιάδες  αναγνώστες σε όλο τον κόσμο θα αποκτήσουν μια λανθασμένη εικόνα για τα γεγονότα του 1974 και φυσικά θα δημιουργηθούν συναισθήματα αρνητικά προς τους Ελληνοκύπριους. Επιπλέον, ένα ακόμη στοιχείο είναι ότι θα αυξηθεί ο τουρισμός των κατεχομένων, επομένως και η οικονομία τους, μιας και πολλοί αναγνώστες θα θέλουν να γνωρίσουν από κοντά την όμορφη Αμμόχωστο μας.

Θύμωσα παρά πολύ και πραγματικά διερωτώμαι γιατί ο κος Αλέξης Γαλανός κάλεσε την κα Βικτώρια Χίσλοπ σε όλες τις εκδηλώσεις για την Αμμόχωστο και γιατί ο Νίκος Αναστασιάδης, πήγε στην εκδήλωση που διοργανώθηκε για την πρώτη μέρα κυκλοφορίας του βιβλίου στην Αγγλία. Μήπως τελικά, κανείς τους δεν είχε διαβάσει το βιβλίο; Ένα βιβλίο, που όμως, δυστυχώς θα διαβαστεί από χιλιάδες αναγνώστες σε όλο τον κόσμο.

Είχα την ευκαιρία να ρωτήσω τον κ. Γαλανό στην εκδήλωση για την έκδοση του βιβλίου στα ελληνικά, αν είναι ευχαριστημένος με το περιεχόμενο του βιβλίου.  Η απάντηση του ήταν ότι δεν μπορείς να τους ευχαριστήσεις όλους. Μια απάντηση που μου δόθηκε και από την κα Χίσλοπ. Λοιπόν είχε δίκαιο και o Δήμαρχος και η συγγραφέας διότι εμείς οι Έλληνες της Κύπρου ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΘΟΛΟΥ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΜΕΝΟΙ!!!

Ρούλα Διονυσίου

Η Ερωτική Έλξη της Αιρετικής Λύσης | ΕΝΩΣΙΣ Οκτωβρίου

LYGEROS-NEO-BIBLIO01-29SEPTEMBER2014-345x500

Η απόλυση, με σκαιόν, ως φαίνεται, τρόπο, του εγκρίτου δημοσιογράφου Σταύρου Λυγερού από την Καθημερινή, όλο και πιο «κατεστημενική» αν όχι, πια, «καθεστωτική», έδωσε ένα ακόμη παλμάριο στην ιστορία δημοσιογραφικής ακεραιότητας κι ηθικής αξιοπρέπειας του δημοσιογράφου. Την πένα που πιο έξοχα από οποιονδήποτε άλλον στηλίτευσε τη συγχορδία της «Τriad» ανάμεσα στην άρχουσα οικονομική  ελίτ, την πολιτική και τη δημοσιογραφία στην Ελλάδα, όλοι στον χορό της διαπλοκής που έφερε το «Από την Κλεπτοκρατία στη Χρεοκρατία» για να διαφυλάσσει τώρα τα κακώς κτώμενα ξε- πουλώντας τον τόπο και εξανδραποδίζοντας τον λαό στην Ευρω-Ηγεμονία, με το πονηρό επιχείρημα του «Μονοδρόμου» που υπηρετούν και διασαλπίζουν τα κρατούντα Μήντια.

Ατυχώς, όμως, ο έγκριτος δημοσιογράφος «πάτησε στα πηλά», επιχειρώντας μια ανάλυση του Κυπριακού, στο τελευταίο βιβλίο του: Η Αιρετική Λύση. Στο οποίο ο συγγραφέας προτείνει μια «αιρετική» λύση «βελούδινου ημιδιαζυγίου». Κι έσφαλεν όχι στη διάγνωση του γεγονότος ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο σχέδιο τύπου Ανάν, με «το “Όχι” πιο δύσκολο τώρα», με έναν Πρόεδρο που «δεν είναι ένας Παπαδόπουλος, αλλά ο Αναστασιάδης, ο οποίος το 2004 είχε φανατικά υποστηρίξει το σχέδιο Ανάν» και με «την αυτοπεποίθηση των Ε/κ πιο κλονισμένη από την οικονομική κρίση».

Το σφάλμα έγκειται στο ότι η έννοια της λύσης, επιμένει τόσον… Ερωτική, όσον κι «Αιρετική», ότι έλκεται ο Λυγερός από τη σαγήνη, δηλαδή παγίδα, της «Λυσιολαγνείας». Ότι πιστεύει, δηλαδή, πως η προτεινόμενη «λύση» του «βελούδινου ημιδιαζυγίου» με τους Τουρκοκυπρίους, κάτω από ευρωπαϊκό καπέλο, θα τους απεκτουρκίσει εξευρωπαΐζοντάς τους, θα τους αποσπάσει από την Τουρκία με την υπόσχεση ενός ευρωπαϊκού μέλλοντος. Ότι νομιμοποιώντας τα στρατιωτικά κέρδη της εισβολής, θα εξαφανισθούν ως διά μαγείας τα διά των Τουρκοκυπρίων υπηρετηθέντα κέρδη της εισβολής. Ότι εναγωνίως ζητώντας, διότι περί αυτού πρόκειται, τη… νομιμοποίηση της ελευθερίας των Ελλήνων της Κύπρου με την οικειοθελή υποκατάσταση της κρατικής μας οντότητας, προστατευόμενης από τη διεθνή νομοθεσία, με μια υποβαθμισμένη διεθνώς κρατική ή «υπο-κρατική» (πείτε την «ιπποκρατική») συνύπαρξη με τους αναβαθμιθέντες σε κράτος Τουρκοκυπρίους, νομίμους κατόχους των κατεχομένων… προσθέτουμε και δεν αφαιρούμε ασφάλεια!

Κι ότι, στην ουσία, δεν ημι-αυτοκτονούμε ή ευθανατίζομεν εαυτούς, απαλλάσσοντες τον αδιάφορο για τα δίκαιά μας κι οχλούμενο από την επιμονή του διεθνοποιημένου μας προβλήματος διεθνή παράγοντα από το πρόβλημά μας ως διεθνές πρόβλημα, με την αυτο-κοσσοβοποίησή μας.

Προχείρως, τα πιο πάνω, μόλις το βιβλίο ενεφανίσθη στο βιβλιοπωλείο όπου συχνάζουμε. Αναλυτικότερα σχόλια στο επόμενο φύλλο της Ενώσεως. Ίσσιαλλα, όπως συνοίκως μαθαίνομεν να το λέγομεν.

Τίτος Χριστοδούλου

Ούτε στα δάκρυα ούτε στη λήθη… | ΠΑΡΑΒΑΣΗ | ΕΝΩΣΙΣ Ιουνίου

Messico, Chiapas, La Realidad.Comunità indigena Zapatista

Και στης νύχτας το λαμπάδιασμα
να πυκνώνει ο δεσμός μας
και να σμίγει παλιές κι αναμμένες τροχιές
με το ροκ του μέλλοντός μας…

Μία από τις μάστιγες που απειλούν να εξαρθρώσουν τον, ας πούμε, αντικατοχικό χώρο στην Κύπρο είναι η μάστιγα των μνημοσύνων. Όχι, δεν εννοούμε ότι πρέπει να ξεχάσουμε τους πάντες και τα πάντα, γυρίζοντας πλάτη στις επετείους που μας γεμίζουν με ελπίδες. Το ζήτημα που τίθεται είναι άλλο: Μπορεί ένα εθνικοαπελευθερωτικό, αντικατοχικό κίνημα στην Κύπρο να προχωρήσει πέραν των Κυριακών, της 15ης Νοεμβρίου, της 20ής Ιουλίου και να απαντήσει επιτέλους στα προβλήματα του λαού και του τόπου με ίσιες προτάσεις κι όχι με συνθήματα; Κι αν μπορεί, θέλει;

Γράφτηκαν ξανά στην εφημερίδα απόψεις για το ζήτημα του αντικατοχικού χώρου. Όμως, εν όψει της συμπλήρωσης 40 χρόνων από την τουρκική εισβολή, οφείλουμε να το ξανασυζητήσουμε. Και ίσως ήρθε η ώρα να παραδεχτούμε ότι ο αντικατοχικός χώρος δεν αποτελείται πλέον μόνο από τις αυτόνομες παρατάξεις μας. Χωρίς να υπονοούμε το ΕΛΑΜ, αφού δεν αποτελεί λύση μία Χρυσή Αυγή στην Κύπρο (τελεία και παύλα), υπάρχει κόσμος και σε άλλες παρατάξεις που θα μπορούσε να αρθρώσει έναν αντιπολιτευτικό, αντικατοχικό λόγο στη δημόσια ζωή του νησιού. Αν το παραδεχτούμε εγκαίρως, ίσως μπορέσουμε να προχωρήσουμε ουσιαστικά σε νέους αγώνες.

Ειδικά σήμερα, που η ιστορία επαναλαμβάνεται (ίσως ως φάρσα, που θα έλεγε ο Μαρξ), με μία νέα «πατριωτική» διακυβέρνηση του ΔΗΣΥ και μπροστά σε ένα νέο σχέδιο Ανάν, δεν έχουμε την ευχέρεια να διατηρούμε την ίδια «επετειακή» λογική. Φτάνει πια να απαντάμε συνθηματολογώντας με μόνο όπλο τους προγόνους μας. Είναι όντως πολύ σημαντική η επικράτηση της μνήμης στον αγώνα με τη λήθη, όμως αν συνεχίσουμε την ίδια επιχειρηματολογία, θα καταντήσουμε κακέκτυπα των ίδιων μας των εαυτών.

Οι καιροί δεν είναι δύσκολοι απλώς. Είναι και δύσβατοι. Δεν θα προχωρήσουμε ούτε μέτρο με τη λογική «όπως μας δίδαξαν οι πρόγονοί μας». Οι παππούδες μας κατόρθωσαν να κάνουν τον αγώνα της ΕΟΚΑ, όχι σαν άλλοι Λεωνίδες, όπως διαβάζουμε κάθε 1η Απριλίου, αλλά πατώντας γερά στο έδαφος και αντιλαμβανόμενοι επαρκώς το πρόσωπο της αποικιοκρατίας.

Ένα ρωμαλέο αντικατοχικό, εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα θα πρέπει επιτέλους να απαντήσει ευθέως στην εθνική, πολιτική, οικονομική, πολιτισμική και ηθική κρίση που βιώνει ο τόπος. «Όχι άλλα δάκρυα, κλείσαν οι τάφοι», έγραφε ο Παναγούλης. Ας είναι η 20ή Ιουλίου 2014 μέρα συλλογισμού κι όχι νταλαρικών δακρύβρεχτων ασμάτων και μαυροφορεμένων κατσουφιασμένων ή… αγριεμένων φοιτητών σε ανοιχτά οδοφράγματα. Μπροστά στην Ιστορία, είμαστε υποχρεωμένοι να δημιουργήσουμε μια βαθιά τομή, να ξεχωρίσουμε τη μνήμη από την πολιτική των μνημοσύνων, για να μην έχουν δίκαιο αυτοί που μιλούν για μια ευνουχισμένη νεολαία που θεωρεί ότι πολιτικοποιείται σε πεντέξι μνημόσυνα και δυο τρεις εκδηλώσεις κάθε χρόνο…

Αλέκος Μιχαηλίδης

Ω, παντιέρα μίζα! Aθάνατη κλεφτουριά, του κόμματος κλεφτουριά!

red-flags

To AKEΛ είναι εδώ, λαδωμένο δυνατό! Μια λαοθάλασσα Ακελιστών, οργισμένων για την οργανωμένη σκευωρία της αντίδρασης ενάντια στην τιμημένη κλεφτουριά του Κόμματος, βρίσκονται έξω από το Επαρχιακό Δικαστήριο της Λάρνακας για να περιφρουρήσουν τους Λαϊκούς Αγωνιστές, Αλή, Κιττή και τους Σαράντα κλέφτες!

Μια σφιγμένη γροθιά το Λαϊκό Κίνημα είναι εδώ, αποφασισμένο και δυνατό, για να σταματήσει την δεξιά ολιγαρχία του κεφαλαίου που χρησιμοποιεί κάθε σκοτεινό και καταχθόνιο μέσο για να εμποδίσει τους Μπροστάρηδες των Λαϊκών αγώνων από το βάλουν, ουπς… πάρουν στο χέρι τους καρπούς του ιδρώτα και του μόχθου του απλού λαού.
Ο πλούτος του τόπου ανήκει στον λαό και τους λαοφίλητους ηγέτες των λαϊκών αγώνων, που βουτηγμένοι στο λάδ.. , ιδρώτα και αίμα, αγωνίζονται ενάντια στην αλλοτρίωση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας.
Λευτεριά στους συντρόφους αγωνιστές, την αθάνατη κλεφτουριά του κόμματος του εργαζόμεν…, ανέργου λαού! Όχι στις φυλακίσεις και καταδίκες των αγωνιστών μας, μπροστάρηδων στους αγώνες ενάντια στην καπιταλιστική ιδιοκτησία και τον κοινωνικό αποκλεισμό!

Η Κύπρος ανήκει στον λαό της,αυτή η γη είναι δική μας, τα οικόπεδά της ανήκουν στον λαό και τους λαϊκούς αγωνιστές του! Κάτω τα χέρια από την ηρωϊκή μας κλεφτουριά, μπροστάρηδες στους αγώνες του λαού μας για ένα καλύτερο αύριο, αυτή η γη είναι δική μας! Λευτεριά στον σύντροφο Ζανέττο, όχι στην πλεχτάνη της δεξιάς!
Ζητούμε δικαιοσύνη για τους φυλακισμένους συντρόφους αγωνιστές! Σύντροφοι, δεν τα φάγαμε μαζί!
Ζήτω η δημοκρατία, θάνατος στους φασίστες!

Τ.Χ.

1η Οκτωβρίου 2013, Κυπριακή Δημοκρατία: Τίτλοι…Τέλους!

anan-simaia
«This State has run its Cοurse»
, «Αυτή η Δημοκρατία μας τέλειωσε», πρωτότιτλο της Cyprus Mail, για το τηλεοπτικό μήνυμα του Προέδρου Αναστασιάδη, επί τη 53η κι ίσως τελευταία και τελευτιαία επετείω της Κυπριακής Ανεξαρτησίας…

Μην λέτε ότι δεν μας το είπαν, κιόλας. «Ένα νέο μοντέλο για μια νέα εποχή», αναζητεί, έτσι αφηρημένα, στο μήνυμά του για τον (απο)χαιρετισμό της Ανεξαρτησίας ο Πρόεδρος Αναστασιάδης. Με τον αέρα της ‘φωτισμένης’ αποφασιστικότητας, και χαρακτηρίζοντας ‘αναποφασιστικότητα’ τις αντιστάσεις μας στα (μπ)Ανανοειδή σχέδια ομοσπονδιακής λύσης, διένοιξε διάπλατα και καθαρά το μέλλον στο κενό της εθελουσίας αποκρατικοποίησης της Κύπρου. Δηλαδή του μοντέλου της Κοσοβοποίησης και του προτεκτοράτου, σαν ‘λύση’ από τις δύο – το αναγνώρισε αυτό – τραγωδίες που έχουν ακρωτηριάσει την ακεραιότητα και την κυριαρχία μας: την εισβολή των Τούρκων το ’74, και της Τρόικας το 2013, η τελευταία με δική του υπογραφή.

Είναι να απορεί κανείς που, στην παρουσίαση της παρέλασης το πρωί, ο Λάζαρος Μαύρος την κηδεία, μάλλον, εκφωνούσε της Κυπριακής Δημοκρατίας με πρόδηλη αγανάκτηση κι επαινετή παρρησία μιλώντας για ‘καρατομημένη παρέλαση’, για την ‘όση απέμεινε Ανεξαρτησία«, για την ‘ευθύνη των παλαιών και νυν κυβερνώντων’, για το ‘κατηργημένο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα’, για την μεγαλύτερη τιμή που οφείλεται και πρέπει να αναγνωριστεί στους αγωνιστές της ΕΟΚΑ και τον Κυπριακό που διέσωσε μέχρι τώρα την Ανεξαρτησία με το ηρωϊκό ‘ΟΧΙ’ στο δημοψήφισμα του 2004… Ετυμηγορία του Κυπριακού Λαού που πονηρά, μεθοδικά, με ‘καλή προετοιμασία’ (όπως μας προειδοποίησαν οι Εγγλέζοι) πάει να ξηλώσει η ‘διακομματική’ νυν κυβέρνηση, ταυτόχρονα αποσκοπώντας κι υπηρετώντας το ξήλωμα της Κρατικής Κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Την Κοσοβοποίηση και Προτεκτορατοποίησή της. Ένα νέο μοντέλο αποεθνοποιημένης, αποκρατικοποιημένης, υπηρετικής υπόστασης στο παγκοσμιποιημένο σύστημα της αγοραίας ύπαρξης των ασυνάρτητητων πληθυσμιακών ομάδων που κάποτε πίστευαν του εαυτούς των και απεκαλούντο ΄έθνη’

Tίτος Χριστοδούλου

Γιατί πρέπει σήμερα να θυμόμαστε την Άλωση…

Τη στήλη μου την παραχωρώ, αυτό το μήνα, σ’ ένα εξαιρετικό κείμενο του Κωνσταντίνου Χολέβα, για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.

agia-sophia1

Πεντακόσια πενήντα χρόνια πέρασαν από την αποφράδα εκείνη ημέρα της 29ης Μαΐου 1453. Τότε που ακούστηκε η κραυγή «Εάλω η Πόλις» καί η Βασιλεύουσα, η Πόλη των Αγίων, των Αυτοκρατόρων και των θρύλων, πέρασε υπό την κατοχή του Οθωμανού δυνάστη. Ετσι άρχισε η Τουρκοκρατία. Το Γένος απεβίωσε, αλλά η Κωνσταντινούπολις και η Αγιά Σοφιά παραμένουν σε ξένα χέρια. Σήμερα τιμούμε τους πεσόντες κατά την πολιορκία και κατά την Άλωση, διαβάζουμε τους θρήνους και τους θρύλους, συγκινούμεθα και διδασκόμεθα. Διότι αυτή είναι η αξία της ιστορικής μνήμης. Να αποτελεί μάθημα ες αεί για τις νεώτερες και τις απερχόμενες γενιές.

1) Πρέπει να θυμόμαστε την Άλωση για να αποτίουμε ένα διαρκή και μεγάλο φόρο τιμής στο Βυζαντινό κράτος, την Ρωμανία όπως την αναφέρουν τα κείμενα της εποχής, το εκχριστιανισθέν Ρωμαϊκό κράτος του Ελληνικού Έθνους, όπως το χαρακτηρίζει ο νεώτερος βυζαντινολόγος Διονύσιος Ζακυνθηνός. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη Νέα Ρώμη άντεξε επί 11 αιώνες. Μετά την Άλωση από τους Σταυροφόρους το 1204 η εδαφική της έκταση και το σφρίγος της περιορίσθηκαν σημαντικά. Παρέμεινε όμως καθ’ όλην την διάρκεια του βίου της το κράτος στο οποίο πραγματοποιήθηκε η επιτυχής και δημιουργική συνάντηση Χριστιανισμού και Ελληνισμού. Η Ελληνορθόδοξη παράδοση υπήρξε το αποτέλεσμα αυτής της συναντήσεως και το Βυζάντιο την διέδωσε με ειρηνικό τρόπο στους γειτονικούς λαούς. Αυτήν την ιεραποστολική δράση των Βυζαντινών προγόνων μας καταδεικνύουν και μαρτυρούν οι πολιτισμοί των σημερινών λαών της Ανατολικής Ευρώπης. Ο Ρώσος Πατριάρχης Αλέξιος παραδέχθηκε, όταν βρέθηκε το 1992 στην Αθήνα, ότι η Ρωσία είναι πνευματικό τέκνο του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού του Βυζαντίου. Ο Ρουμάνος Ιστορικός και πολιτικός του 20ου αιώνος Νικολάϊ Γιόργκα χαρακτήρισε την Μολδοβλαχία μετά την Άλωση ως «το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο». Και το κυριλλικό ελληνογενές αλφάβητο που χρησιμοποιούν πολλοί sσλαβικοί λαοί αποτελεί έμπρακτη επιβεβαίωση της ακτινοβολίας του Βυζαντινού πολιτισμού. Αυτόν, λοιπόν, τον πολιτισμό πρέπει να διδάσκουμε και να διδασκόμαστε εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες.

2) Πρέπει να θυμόμαστε την Άλωση, διότι μέσα από τις διηγήσεις των ιστορικών της εποχής ξετυλίγεται η Ελληνική Διάρκεια, η διαχρονική πορεία των αξιών του Ελληνισμού. Η συγκλονιστική ομιλία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στις 28 Μαΐου πριν από την τελική επίθεση των Οθωμανών μας διδάσκει γιατί αγωνιζόμαστε: Για την Πίστη, για την Πατρίδα, για τους συγγενείς μας. Προσθέτει και τον βασιλέα, διότι εκείνο ήταν το πολίτευμα της εποχής. Όμως το τρίπτυχο Πίστη, Πατρίδα, συγγενείς, που αναφέρει ο τελευταίος Αυτοκράτορας, μας συνδέει με τον όρκο των αρχαίων Αθηναίων εφήβων και με τον παιάνα των Σαλαμινομάχων, το «Ότε παίδες Ελλήνων» και φθάνει αυτή η Ελληνική Διάρκεια μέχρι την προκήρυξη του Αλεξάνδρου Υψηλάντη, που έγραφε τον Φεβρουάριο του 1821 «Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος», και μέχρι τα λόγια του Κολοκοτρώνη προς τους μαθητάς του πρώτου Γυμνασίου της Ελεύθερης πλέον Αθήνας: «Όταν πιάσαμε τ’ άρματα είπαμε πρώτα υπέρ Πίστεως και ύστερα υπέρ Πατρίδος».

Αυτές είναι οι διαχρονικές αξίες του Ελληνισμού. Αυτός ο ηθικός δεσμός ενώνει τον Παλαιολόγο με τους Σαλαμινομάχους και με τον Κολοκοτρόνη και με το 1940. Μαχόμεθα για την Πίστη, την Πατρίδα, την Οικογένεια όσο κι αν κάποιοι μας χαρακτηρίζουν ….αναχρονιστικούς. Τιμώντας την μνήμη των προδρόμων και των μαρτύρων της Ελληνικής Διαρκειας εμείς γι’ αυτά θα συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε!

3) Θυμόμαστε τα γεγονότα της εποχής πριν και γύρω από την άλωση, διότι μας διδάσκουν την πολύτιμη συμβολή της Ορθοδόξου εκκλησίας μας στην επιβίωση του Γένους μας. Λίγες δεκαετίες προ της αλώσεως είχαμε μία έντονη και αυταρχική παρέμβαση της τότε Πολιτείας προς την εκκλησία. Η αυτοκρατορική εξουσία πίστεψε -φευ!- ότι αν υπογράψουμε την υποταγή της Ορθοδοξίας στον Πάπα, θα έχουμε μεγάλη βοήθεια από την Δύση κατά των Οθωμανών. Το 1438-39 στην Φερράρα και στην Φλωρεντία σύρθηκαν με πιέσεις και εξευτελισμούς οι εκκλησιαστικοί ηγέτες στην υπογραφή της ψευδοενώσεως των εκκλησιών. Ο Μάρκος ο Ευγενικός, Επίσκοπος Εφέσου, αρνήθηκε να υπογράψει και έσωσε την τιμή της εκκλησίας. Προσέξτε: Δεν αρνήθηκε να συζητήσει, διότι η Ορθοδοξία δεν αρνείται τον διάλογο. Αρνείται την υποταγή. Και από αυτούς που υπέγραψαν μία μεγάλη μορφή απέσυρε την υπογραφή της μόλις επέστεψε στην Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για τον Γεώργιο Σχολάριο, τον μετέπειτα Γεννάδιο, πρώτο Πατριάρχη μετά την Άλωση. Ο λαός ακολούθησε τον Μάρκο και τον Σχολάριο. Οι ανθενωτικοί είχαν δίκαιο, διότι παρά την υπογραφή της ψευδοενώσεως τα καράβια του Πάπα δεν φάνηκαν ποτέ στην μαχόμενη Βασιλεύουσα. Ο Βρετανός ιστορικός Στήβεν Ράνσιμαν στο περισπούδαστο έργο του «Η Μεγάλη Εκκλησία εν Αιχμαλωσία» δικαιώνει τους ανθενωτικούς λέγοντας ότι διάσωσαν την ενότητα της εκκλησίας και μόνον έτσι επεβίωσε ο Ελληνισμός. Και στο άλλο σπουδαίο έργο του, την «Άλωση της Κωνσταντινουπόλως» διαψεύδει όλους τους επικριτές της εκκλησίας και του μοναχισμού τονίζοντας ότι στα θαλάσσια τείχη της Βασιλεύουσας έναν από τους πύργους τον υπεράσπιζαν Έλληνες μοναχοί.

4) Θυμόμαστε την Άλωση, διότι η ιστορία μας διδάσκει ότι όταν οι λίγοι αποφασίσουν να αντισταθούν κατά των πολλών, μπορεί να ηττηθούν πρόσκαιρα, αλλά τελικά σε βάθος χρόνου κερδίζουν. Η αντίσταση στα τείχη της Βασιλεύουσας των 5000 χιλιάδων Ελλήνων και των 2000 ξένων συμμάχων τους έμεινε στις ψυχές των υποδούλων ως τίτλος τιμής καί δέσμευση για νέους αγώνες. Η θυσία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στη πύλη του Ρωμανού έθεσε τις βάσεις για το 1821. Τα δεκάδες κινήματα των υποδούλων ετράφησαν από τους θρύλους του Μαρμαρωμένου Βασιλιά και της Κόκκινης Μηλιάς. Αν είχαν παραδοθεί την 29η Μαΐου 1453, δεν θα υπήρχε αντίσταση και εθνεγερσία. Η συνθηκολόγηση θα ήταν ανεξίτηλη ντροπή. Ενώ η ηρωική άμυνα γέννησε την υπομονή, την ελπίδα, την προσδοκία. Αυτή την ελπίδα εκφράζει και ο Ποντιακός θρήνος:

«…Η Ρωμανία πέρασεν, Η Ρωμανία
πάρθεν,
Η Ρωμανία κι αν πέρασεν ανθεί
και φέρει κι άλλο…»
 

Άλλωστε και ο Θ. Κολοκοτρώνης έλεγε προς τους ξένους συνομιλητές του: «Ο βασιλεύς μας συνθήκην δεν έκαμε, η φρουρά του πολεμά ακόμη και το φρούριο του αντιστέκονται». Και εξηγούσε ότι αναφερόταν στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, στους κλεφταρματολούς, στο Σούλι και στην Μάνη. Οι πεσόντες κατά την άλωση μας δώρισαν το δικαίωμα στην Μεγάλη Ιδέα. Και χωρίς Μεγάλες Ιδέες τα έθνη δεν πάνε μπροστά.

5) Η αντίσταση των τελευταίων μαχητών της Κωνσταντινουπόλεως και το «πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φειδόμεθα της ζωής ημών» εμπνέει έκτοτε το ΟΧΙ του Ελληνισμού. Το 1940 κατά του Μουσσολίνι, το 1941 κατά του Χίτλερ, το 1955 στην Κύπρο κατά της αποικιοκρατίας και του αφελληνισμού. Σήμερα οφείλουμε να συνεχίζουμε να αντιστεκόμαστε με κάθε τρόπο. Οι σημερινές αλώσεις είναι μικρές και καθημερινές. Άρα ύπουλες και εξίσου επικίνδυνες. Η υπονόμευση της γλώσσας μας, η άγνοια της ιστορίας μας, η ξενομανία, οι συκοφαντίες κατά της Ελληνορθοδόξου Παραδόσεως μας, οι υποχωρήσεις απέναντι σε Τούρκους, Σκοπιανούς και Αλβανούς, όλα αυτά και πολλά άλλα αποτελούν μικρές αλώσεις που απαιτούν γνώση, αντίσταση και μαχητικότητα. Δεν αρνούμαστε την επικοινωνία και την συνεργασία με άλλους λαούς και πολιτισμούς. Ο Ελληνισμός ποτέ δε κλείστηκε στο καβούκι του. Θα αρνηθούμε όμως την αφομοίωση, την αλλοτρίωση, τις γκρίζες ζώνες στα εδάφη μας, στα πελάγη μας, στην Ταυτότητα μας και στις ταυτότητες μας. Θα αγωνισθούμε με όπλα πρωτίστως πνευματικά και ηθικά. Και θα διδασκόμαστε από την Παράδοση και το βίωμα της εκκλησίας μας. Η Άλωση και οι μετέπειτα εξελίξεις μας διδάσκουν ότι τελικά επιβιώσαμε μέχρι σήμερα χάρις στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας. Διότι η Ορθόδοξη Παράδοση είναι Σταυροαναστάσιμη. Μας θυμίζει ότι μετά την κάθε Σταύρωση του Γένους ακολουθεί η Ανάσταση. Αρκεί να το πιστέψουμε!

Κωνσταντίνος Χολέβας
Πολιτικός Επιστήμων
Πρωτοδημοσιεύθηκε στην
Πειραϊκή Εκκλησία, 2003